Anasayfa / Enternasyonal / İşçilerin Mücadelesi ve Toplumsal Baskı, 6×1 Çalışma Düzeninin Sonunu Getirdi

İşçilerin Mücadelesi ve Toplumsal Baskı, 6×1 Çalışma Düzeninin Sonunu Getirdi

İşçilerin Mücadelesi ve Toplumsal Baskı, 6×1 Çalışma Düzeninin Sonunu Getirdi

Sınırlı olsa da bu, işçi sınıfının bir zaferidir. Ancak bu zafer, seferberlik büyütülmediği takdirde kazanımın hayata geçirilemeyebileceğini, hatta geriye gidişe dönüştürülebileceğini daha da açık biçimde ortaya koymuştur.

Yalnızca bir avuç milyarderi zengin etmek yerine işçilerin ve halkın ihtiyaçlarını karşılamayı esas alan yeni bir toplumsal örgütlenme biçimi, herkese iş, insanca ücret ve bütün hakları güvence altına alabilir.

6×1 Kampanyası, Brezilya’da işçilerin haftada altı gün çalışıp yalnızca bir gün dinlenmesine dayanan çalışma düzeninin kaldırılmasını, haftalık çalışma süresinin kısaltılmasını ve ücretlerin korunmasını talep eden kitlesel bir emek hareketidir. Kampanya, işçi seferberliği ve sosyal medya baskısıyla büyüyerek seçim sürecinin önemli gündemlerinden biri hâline geldi.

2. Tur Başkanlık Seçimleri 25 Ekim 2026’da gerçekleşecek. Lula hükümeti, düzenlemenin kabulünü seçim kampanyasında öne çıkarırken; çalışma koşulları, seçim rekabetinin ve işçi sınıfının taleplerinin kesiştiği temel başlıklardan biri oldu.

PSTU Brezilya / 17 Ekim 2026

Marksizm Şimdi! 1. Sayı Duyuru - Geniş

Seferberlik ve Baskı, 6×1 Çalışma Düzeninin Senato’da Sona Ermesini Sağladı

Senato Başkanı Davi Alcolumbre (União-AP) tarafından üç uzun ay boyunca gündeme alınmayarak bekletilen, 6×1 çalışma düzenini sona erdiren Anayasa Değişikliği Teklifi (PEC), nihayet 14 Ekim gecesi kabul edildi. Bolsonaro’nun eski başkan yardımcısı Hamilton Mourão’nun tek karşı oyuna karşılık 75 oyla kabul edilen teklif, çalışma haftasını beş iş günü ve iki dinlenme günü olarak düzenliyor; haftalık çalışma süresini de 44 saatten 40 saate indiriyor. Teklifin Kongre’den geçmesinin ardından Başkan Lula tarafından onaylanması bekleniyor.

Bu, işçi sınıfının seferberliğinin ve sosyal medyada yürütülen baskının bir zaferiydi. Söz konusu baskı, işçilerin yaşamlarının büyük bölümünü tüketen çalışma düzenine karşı toplumun ezici çoğunluğunun duyduğu hoşnutsuzluğu ifade ediyordu. Hareket 2023’te kitlesel bir çıkış yaptı. Özellikle ticaret ve perakende sektörlerinde çalışanları ağır biçimde etkileyen bu düzen, sanayi işçilerini de kapsıyor. Geçtiğimiz mart ayında yayımlanan Datafolha araştırmasına göre, CLT kapsamındaki işçilerin yüzde 70’inden fazlası bu çalışma düzenine tabi ve toplumun yüzde 71’inden fazlası 6×1 sistemine karşı çıkıyor.

Kazanımlar ve Sınırlar

Bir yandan 6×1 düzeninin sona erdirilmesinin kabul edilmesi, işçi sınıfının haklarını ancak mücadele ve seferberliğin güvence altına alabileceğini gösterdi. Öte yandan bu sonuç, kurumsal siyaset sınırları içinde yürütülen mücadelenin sınırlarını da ortaya koydu. Hareketin başlangıçtaki talebi, dört gün çalışma ve üç gün dinlenme esasına dayanan 4×3 düzeni ile haftalık çalışma süresinin 36 saate indirilmesiydi. Ancak bu talep, Ulusal Kongre’ye ulaştığında çoktan budanmıştı. Üstelik kabul edilen düzenleme, mevcut 44 saatlik haftalık çalışma süresinin 42 saate indirilmesi için 60 günlük, 40 saate indirilmesi içinse bir yıllık geçiş süresi öngörüyor.

Lula hükümeti ise Temsilciler Meclisi Başkanı Hugo Motta ile yürüttüğü görüşmeler sırasında Anayasa Değişikliği Teklifi için acil görüşme talebini geri çekmişti. Bu tutum oylamayı geciktirdi ve Senato Başkanı Alcolumbre’nin tasarıyı seçim sonrasına ertelemesine olanak sağladı. Ülkenin dört bir yanında Bolsonaro’ya karşı düzenlenen gösteriler de ek bir baskı unsuru oluşturdu. Bu gösteriler, bir yandan düzenlemenin oylanmasını zorunlu kılarken diğer yandan düne kadar 6×1 sisteminin sona erdirilmesine karşı kampanya yürüten aşırı sağcı senatörleri teklife evet demeye mecbur bıraktı.

Sınırlı olsa da bu, işçi sınıfının bir zaferidir. Ancak bu zafer, seferberlik büyütülmediği takdirde kazanımın hayata geçirilemeyebileceğini, hatta geriye gidişe dönüştürülebileceğini daha da açık biçimde ortaya koymuştur.

Başkan Adayı Flávio Bolsonaro ve babası 2019-2022 yılları arasında Brezilya Devlet Başkanlığı yapan Jair Bolsonaro, aşırı sağcı siyaseti, askerî diktatörlüğe yönelik olumlu söylemleri, halk düşmanı neoliberal ekonomi politikaları ve Trump’la kurduğu yakın ilişkilere rağmen seçimleri kaybedince seçilmiş hükümete karşı darbe girişimiyle bağlantılı bir süreçte ülkeyi terk etti. 2023’te Brezilya’ya geri dönen Bolsonaro, Lula hükümetine karşı aşırı sağcı muhalefetin başlıca figürlerinden biri olmayı sürdürdü. 2025’te Yüksek Federal Mahkeme tarafından darbe girişimiyle bağlantılı suçlardan 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı; 2026’da ise insani gerekçelerle ev hapsine alındı.
Başkan Adayı Flávio Bolsonaro ve babası Jair Bolsonaro.
2019-2022 yılları arasında Brezilya Devlet Başkanlığı yapan Jair Bolsonaro, aşırı sağcı siyaseti, askerî diktatörlüğe yönelik olumlu söylemleri, halk düşmanı neoliberal ekonomi politikaları ve Trump’la kurduğu yakın ilişkilere rağmen seçimleri kaybedince seçilmiş hükümete karşı darbe girişimiyle bağlantılı bir süreçte ülkeyi terk etti. 2023’te Brezilya’ya geri dönen Bolsonaro, Lula hükümetine karşı aşırı sağcı muhalefetin başlıca figürlerinden biri olmayı sürdürdü. 2025’te Yüksek Federal Mahkeme tarafından darbe girişimiyle bağlantılı suçlardan 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı; 2026’da ise insani gerekçelerle ev hapsine alındı.

SEÇİM DOLANDIRICILIĞI

Flávio Bolsonaro, seçilmesi hâlinde Anayasa değişikliğini “gözden geçirme” sözüyle işverenlere güvence veriyor

Seçim kampanyasının baskısı altında kalan aşırı sağcı aday Flávio Bolsonaro, Anayasa Değişikliği Teklifi’nin oylanmasından bir gün önce Senato’da “evet” oyu kullanacağını açıkladı. Oysa aylar boyunca düzenlemeye karşı söylemlerde bulunmuş, büyük sermaye sahiplerinin kârlarını savunmak için kitlesel işsizlik yaratacağı gibi çeşitli yalanları dile getirmişti.

Flávio Bolsonaro kameralar önünde ikiyüzlü biçimde 6×1 çalışma düzeninin sona erdirilmesini desteklediğini söylerken, kapalı kapılar ardında seçilmesi durumunda düzenlemeyi yeniden gözden geçireceğini açıkladı. Gerçekte Bolsonaroculuğun istediği şey, Anayasa değişikliğini doğrudan ortadan kaldırmak değil; Senato’da hâlihazırda görüşülmeyi bekleyen başka bir değişikliği kabul ettirerek 6×1 düzeninin sona erdirilmesini kâğıt üzerinde kalan, uygulanamaz bir karara dönüştürmektir.

Söz konusu teklif, Senatör Rogério Marinho’nun (PL-RN) sunduğu 12/2026 sayılı Anayasa Değişikliği Teklifi’dir. Marinho, Temer hükümeti dönemindeki iş yasası reformunu hazırlayan isimdir. Bu yeni teklif, ücretin çalışılan saat üzerinden ödenmesini ve işçinin çalışma süresini doğrudan işverenle müzakere etmesini öngörüyor. Bu nedenle teklif, “7×0 Anayasa değişikliği” olarak tanınıyor. Amaç, bunu CLT’ye alternatif bir düzenleme olarak sunmak. Oysa bu teklifin kabul edilmesi, çalışma saatlerini artırmakla kalmayacak, işçi haklarından geriye kalanları da ortadan kaldıracaktır. İşçi hakları açısından bir yüzyıl geriye gidiş anlamına gelmektedir.

PL’nin Temsilciler Meclisi’ndeki grup başkanı Sóstenes Cavalcante (PL-RJ), aşırı sağcı partinin bu teklifi gelecek yıl dayatmak istediğini şimdiden açıkladı. Cavalcante şöyle dedi: “Senatör Rogério Marinho’nun Anayasa değişikliği teklifi sunuldu ve bununla birlikte görüşülmesi gerekiyordu. Bu tasarılar yeni yasama döneminde yeniden gündeme getirilirse tartışılabilir.”

Sokaklarda ve Sosyal Medyada Baskıyı Artırmak

Kim seçilirse seçilsin, 6×1 çalışma düzeninin sona erdirilmesini ve ücretler düşürülmeden çalışma süresinin kısaltılmasını ancak seferberlik güvence altına alabilir. Flávio Bolsonaro seçilmese bile aşırı sağın Temsilciler Meclisi ve Senato’daki milletvekili ve senatör sayısı, başka bir Anayasa değişikliği teklifini büyük güçlüklerle karşılaşmadan dayatabilecek düzeydedir.

Buna karşılık, 6×1 düzeninin sona erdirilmesi için yürütülen mücadele ve son dönemdeki seferberlikler, işçi sınıfının ve gençliğin mücadelesinin belirleyici olduğunu gösterdi. Her türlü geriye gidişi engellemek ve hareketin başlangıçtaki talebi olan, ücretlerde ve haklarda herhangi bir kesintiye gidilmeksizin 4×3 çalışma düzenine geçilmesini sağlamak ancak bu mücadeleyle mümkündür.

Çalışma Süresini 36 Saate İndirmek, Taşeronlaştırmaya ve Hak Gasplarına Karşı Mücadeleyi İlerletmek

Kısa süre öncesine kadar hâkim söylem, çalışma süresinin kısaltılmasının imkânsız olduğu yönündeydi. Seferberlik bunun tersini gösterdi. Şimdi kazanımı güvence altına almak ve geriye gidişleri önlemek için mücadeleyi daha da ileri taşımak; haftada dört gün çalışma, üç gün dinlenme ve 36 saatlik çalışma haftası talebini hayata geçirmek gerekiyor.

Bizi inandırmaya çalıştıklarının aksine, işçi sınıfına daha fazla boş zaman sağlarken yeni istihdam olanakları yaratacak bir çalışma süresi indirimi bütünüyle mümkündür. Bunun için büyük kapitalist tekellerin kârlarından kesinti yapılması ve büyük şirketlerle çok uluslu tekellere aktarılan milyarlarca tutarındaki teşviklerin küçük ve orta ölçekli işletmelere yönlendirilmesi yeterlidir. Böylece çalışma süresinin kısaltılması sağlanabilir; ücretler ve işçi hakları korunurken istihdam da güvence altına alınabilir.

Taşeronlaştırmaya Son Verilsin, Bütün İşçi Hakları Güvence Altına Alınsın

Bununla birlikte, Temer hükümetinin iş yasası reformunun iptal edilmesi için de mücadele edilmelidir. Lula, seçim kampanyası sırasında bu reformu geri alma sözü vermişti; ancak bugüne kadar bu yönde tek bir adım bile atmadı. Ücretleri ve hakları aşağı çeken taşeronlaştırmaya son verilmelidir. Ayrıca bireysel şirket kurmuş gibi gösterilerek işçi statüsünün ortadan kaldırılması anlamına gelen pejotização uygulamasına ve dijital platformlar üzerinden çalışan işçilerin aşırı sömürüsünün meşrulaştırılmasına karşı mücadele edilmelidir. Bu uygulamalar, Yüksek Federal Mahkeme (STF) tarafından da güvence altına alınıyor. Üstelik aynı mahkemenin üyelerinin yarısından fazlasının, emeklilerin parasının çalınmasıyla bağlantılı Vorcaro ile ilişkili olduğu; bu paralarla finanse edilen partilere ve sefahat ortamlarına katıldıkları belirtiliyor.

Bütün bunları gerçekleştirmek için işçiler, kim seçilirse seçilsin bir sonraki hükümetle karşı karşıya gelmek zorunda kalacak. Örneğin Lula hükümeti, seçimleri düşünerek 6×1 düzeninin sona erdirilmesini kutlarken, Alcolumbre ile bir anlaşma yaparak hemşirelik meslek grubunun taban ücretine yıllık zam yapılmasını ve haftalık çalışma süresinin 36 saatle sınırlandırılmasını güvence altına alan 19/2024 sayılı Anayasa Değişikliği Teklifi’nin görüşülmesini engelledi. Başka bir deyişle hükümet, iş yasası reformunu geri almak bir yana, Senato’da sunulmuş bir düzenlemenin ilerlemesini de “bomba gündem” olarak nitelendirerek önlüyor.

PT hükümeti, büyük çoğunluğu kadınlardan oluşan hemşirelik işçilerinin temel bir hakkının güvence altına alınmasını, mali çerçeve kurallarına uymak uğruna engelliyor. Ardından da “güçler dengesi”ni ve sağın çoğunlukta olduğu Ulusal Kongre’yi gerekçe gösteriyor.

Bu nedenle işçilerin bağımsız seferberliği ve doğrudan mücadele zorunludur. PT ve PSOL gibi düzen içi sol akımların yaptığı gibi Lula hükümetini desteklemek ve kurumsal siyaseti mücadelenin önceliği hâline getirmek çözüm değildir.

İş İsteyen Herkese İş

Tüketici ve yıpratıcı çalışma saatlerine ve işsizliğe kesin olarak son vermenin yolu, mevcut bütün işlerin çalışmak isteyen herkes arasında paylaştırılmasından geçiyor. Buna “değişken çalışma süresi” ya da “hareketli çalışma ölçeği” deniyor. İşsizler varsa, işsizlere istihdam alanı açmak için çalışanların çalışma süreleri kısaltılır. Ücretler düşürülmez ve bütün işçi hakları güvence altına alınır.

Bu yöntem yalnızca işsizliği ortadan kaldırmakla kalmaz, ekonomik ve toplumsal üretkenliği ve ülkenin gelişimini de artırır. Çünkü bugün işsiz, eksik istihdamda ya da kayıt dışı çalışan 92 milyon işçi istihdam kapsamına alınabilir.

Ancak kapitalizm koşullarında bu mümkün değildir. Kapitalizm, emek maliyetini sürekli aşağı çekmek için işsizlerden oluşan bir “yedek sanayi ordusuna” ihtiyaç duyar. İşsizler, sermayenin ücretleri baskı altında tutmasının araçlarından biridir. Yalnızca bir avuç milyarderi zengin etmek yerine işçilerin ve halkın ihtiyaçlarını karşılamayı esas alan yeni bir toplumsal örgütlenme biçimi, herkese iş, insanca ücret ve bütün hakları güvence altına alabilir.

Etiketlendi: