İşçi sınıfı yenilgiye uğramış değil; bölünmüş ve örgütsüz durumda.
Sol, şu anda farklı yönlere çekilen işçi sınıfı kesimleri arasındaki bu kopuşların bağımsız bir siyasi deneyime dönüşmesi için müdahale etmelidir.
Sorun, mücadeleleri ve kısmi örgütlenme biçimlerini işçilerin kendi bağımsız siyasi gündemi etrafında nasıl bir araya getireceğimizdir.
Florence Oppen / 13 Kasım 2026


İşçilerin Sol Cephesi – Birlik (FIT-U) içerisindeki süregelen kriz, bileşen partiler arasında aday belirleme pazarlıklarının yeniden başlamasına, hele ki ayrı listelerle sonuçlanacak bir bölünmeye yol açmamalıdır. Peronizm kriz içindeyken ve Milei hükümeti toplumsal desteğini kaybederken temel soru şudur: Mücadeleler ve yeni bir siyasi girişim, işçi sınıfını kendi bağımsız siyasi yoluna yöneltebilir mi?
Hükümet saldırılarını sürdürüyor: Emek reformu, düşen ücretler, emeklilik haklarına, kamu sağlığına ve kamusal eğitime yönelik saldırılar; doğal kaynakların peşkeş çekilmesi ve emperyalizme bağımlılık, onlarca yılda oluşmuş güç dengelerini değiştirmeyi amaçlıyor. Milei, işçi hareketine tarihsel bir yenilgi yaşatmayı başaramadı; ancak mücadelelerde kayıplar verildi ve direniş parçalı kalmaya devam ediyor. Üniversitelerde ve Garrahan Hastanesi’nde, emek reformuna karşı düzenlenen kitlesel eylemlerde ve Tierra del Fuego’daki Mirgor elektronik fabrikalarında (Ağustos-Eylül 2026), San Fernando’daki FATE lastik fabrikasında (Şubat 2026’dan itibaren) ve Valentín Alsina’daki Tenaris SIAT çelik boru fabrikasında (Mayıs 2025 ve Temmuz 2026) yaşanan işçi mücadelelerinde direniş ortaya çıktı. Sağlık emekçileri ve yerli topluluklar da tahliyelere ve topraklarına yönelik gasplara karşı mücadele etti. Öfke Yürüyüşü (March of Anger) bu gerilimin ürünü olarak ortaya çıktı: Direnebilecek güçler var, ancak mücadeleler henüz ortak bir doğrultu kazanabilmiş değil. İşçi sınıfı yenilgiye uğramış değil; bölünmüş ve örgütsüz durumda.
Peronizm, işçi sınıfının ve gençliğin önemli kesimlerini siyasi olarak örgütleme, onların özlemlerini ve mücadelelerini burjuva-demokratik rejim sınırları içinde yönlendirme kapasitesini zaten yitirmeye başlamıştı. Özellikle Alberto Fernández ve Cristina Kirchner’in (2019-2023) hükümetleri bu süreci hızlandırdı. Peronizmin geleneksel seçmen kitlesinin bir bölümü 2023’te Milei’ye oy verirken, diğer bir bölümü daha sonra sandığa gitmemeyi tercih etti. Ancak özgürlükçü hükümetin (Milei yönetiminin) aşınması, bu kesimlerin kendiliğinden Kirchnerizme geri dönmesine yol açmadı. Peronizm de şu ana kadar önceki siyasi dönemlerde sahip olduğu hegemonik kapasiteyi yeniden kazanamadı. Bu durum daha derin bir siyasi kopuş olasılığının önünü açıyor; ancak bunun hangi biçimi alacağı henüz belirsiz.
Anketler ihtiyatla değerlendirilmelidir. 2027 başkanlık seçimlerine hâlâ bir yıldan fazla zaman var ve sonuçlar araştırma şirketlerine göre önemli ölçüde değişiyor. Bununla birlikte anketler, yarışın henüz sonuçlanmadığına işaret ediyor. Proyección tarafından 1-10 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen ülke çapındaki bir ankette, siyasi partiler sorulduğunda La Libertad Avanza yüzde 35, Fuerza Patria yüzde 31,9 oy aldı; katılımcıların yüzde 18,5’i ise boş veya geçersiz oy kullanacağını belirtti. Adaylar üzerinden yapılan ölçümde Milei yüzde 36,9, Kicillof yüzde 32 ve Myriam Bregman yüzde 8,2 destek aldı. Boş veya geçersiz oy oranı yüzde 9,3 olurken, kararsızların oranı yüzde 9,2 olarak ölçüldü. Araştırma şirketinin yöneticisi durumu, Milei karşıtı duygunun giderek büyüdüğünü ancak henüz “siyasi temsil bakımından somutlaşmadığını” belirterek özetledi. İktidar partisindeki gerilemenin bir bölümünün boş oylara ve kararsız seçmenlere yöneldiğini vurguladı.
Trends tarafından 8-17 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen ikinci bir ülke çapındaki anket de benzer sonuçlar ortaya koydu: La Libertad Avanza yüzde 35, Peronizm yüzde 33, sol ise yüzde 8 destek aldı. Siyasi kimlik sorulduğunda Peronizm yüzde 18, Kirchnerizm yüzde 15, sol ise yüzde 8 oranında karşılık buldu. Veriler, Peronizmin ortadan kalktığını ya da eski tabanının kendiliğinden sola yöneldiğini göstermiyor. Milei’ye yönelik tepki henüz tek bir alternatifte somutlaşmış değil: Aşırı sağ, Peronizm ve sol; hayal kırıklığına uğramış veya öfkesini mücadeleye taşımış kesimleri kendi saflarına çekmek için rekabet ediyor. Bu rekabet, daha önceki hükümetleri yöneten partilerden umudunu keserek Milei’ye oy vermiş güvencesiz çalışan gençleri de kapsıyor. Sol, şu anda farklı yönlere çekilen işçi sınıfı kesimleri arasındaki bu kopuşların bağımsız bir siyasi deneyime dönüşmesi için müdahale etmelidir.
İşçilerin Sol Cephesi – Birlik / FIT-U’nun Seçim Başarısı ve Örgütsel Sınırları
FIT, Kirchnerizmin işçi hareketi üzerinde hâlâ önemli bir etkiye sahip olduğu 2011 yılında kuruldu. Kuruluşu ileriye doğru bir adımdı: Solun seçimlerdeki parçalanmasını kısmen aşmayı ve patronların seçenekleriyle sınıf işbirliğini savunan alternatiflerin karşısına sınıfsal bağımsızlığa dayalı bir seçenek çıkarmayı mümkün kıldı. Parlamentodaki temsili, bileşen örgütlerinden hiçbirinin tek başına ülke çapında görünür kılamayacağı siyasi tutumlara ulusal düzeyde görünürlük kazandırdı. Ancak bu birliğin kapsamı her şeyden önce seçimlerle sınırlıydı.
Mücadelelerde birlik, FIT’in kuruluş çıkış noktası değildi. FIT, mücadele içinde inşa edilmiş örgütlerden ya da işçi sınıfının bir özörgütlenme sürecinden doğmadı. O güne kadar her türlü birlik biçimine karşı direnmiş örgütlerin genel seçimlerde rekabet edebilmek için ortak cephe kurmaya zorlandıkları savunmacı bir koşulda ortaya çıktı.
2009 yılında, Cristina Fernández de Kirchner hükümeti döneminde, Açık, Eşzamanlı ve Zorunlu Ön Seçimleri (PASO) düzenleyen 26.571 sayılı yasa kabul edildi. Genel seçimlere katılabilmek için her siyasi gücün ön seçimlerde her seçim bölgesinde ve her adaylık kategorisinde geçerli oyların en az yüzde 1,5’ini alması gerekiyordu. Resmî açıklamada bu düzenlemenin seçim alanını örgütlemek ve demokratikleştirmek amacı taşıdığı ileri sürülse de söz konusu baraj, ön seçimlerde on binlerce oy almış küçük partilerin dahi genel seçimlere katılmasını engelleyebilirdi. Troçkist sol, bu kısıtlayıcı niteliği teşhir etti.
Bu savunmacı yanıt gerçek bir kazanıma yol açtı: İşçilerin ve halk kesimlerinin burjuva alternatiflerine karşı ortak, görünür ve ülke çapında tanınan bir referans noktası üzerinden oy kullanabilmesini sağladı. Ayrıca seçim alanında elde edilen birliğin, art arda kemer sıkma politikaları uygulayan hükümetlere karşı mücadelelerde birlik gibi çok daha acil bir görevin başlangıç noktası olabilmesi olanağını da yarattı. Ancak pratikte FIT, ortak seçim kampanyaları ve partiler arası anlaşmalarla sınırlı kaldı. Her örgüt kendi bağımsız varlığını sürdürdü; parti aygıtları arasındaki rekabet, mücadelelerin ortak bir örgütlenmesine ya da işçilerin ve örgütlerin programı, siyasi yönelimi ve adayları tartışabileceği düzenli platformların oluşturulmasına dönüşmedi.
Aradan on beş yıl geçtikten sonra yüz binlerce kişi FIT-U’ya oy verebilir veya kampanyalarını destekleyebilir; ancak üye olmayanların karar alma süreçlerine katılma hakkı hâlâ bulunmuyor. PTS, PO, Izquierda Socialista ve MST sendikalarda, işyeri temsilci komitelerinde, öğrenci konseylerinde ve toplumsal hareketlerde önemli mevziler kazanmış olsa da her fraksiyon çoğu zaman kendi grubunu önceledi ve etki alanlarını genişletmek için rekabete girişti. Bu dinamik; öğretmenler, gıda sektörü çalışanları, fabrika işçileri, işsizler ve öğrenciler arasındaki dayanışmayı zayıflattı ve mücadelelerden doğan ortak önderliklerin pekişmesini engelledi.
Önderlik için rekabet, her siyasi örgütün çalışmasının bir parçasıdır. Sorun, bu rekabetin ortak örgütlenmeler inşa etmenin yerini almasıyla ortaya çıkar. Bir genel kurulda, koordinasyon komitesinde veya işyeri temsilciler komitesinde farklı siyasi yönelimler çatışabilir; işçiler bunlar arasında karar verebilir ve deneyimlerinden hareketle tutumlarını değiştirebilir. Her kazanım tek bir fraksiyonun etki alanı hâline geldiğinde ise sol güçler birleşmiş olmaz.
Seçim birliği; parlamentodaki sandalyeler, görevlerin dönüşümlü paylaşılması, mali kaynaklar, aday listelerindeki kontenjanlar ve partiler arasındaki güç dengesini ölçmeye yönelik mekanizmalar aracılığıyla kurumsallaştırıldı. Mücadelelerde ise ortak müdahaleyi örgütlemek için buna denk düşen örgütlenmeler yaratılmadı. Hegemonya rekabeti, önce PO’nun daha ağırlıklı olduğu dönemde, daha sonra ise PTS’nin kamusal görünürlüğü ve seçimlerdeki yükselişiyle birlikte, bu tür örgütlenmelerin oluşturulmasının önüne geçti.
Solun temsil etmeyi hedeflediği sınıf ile kamusal alanda temsilini üstlenenler arasında da bir eşitsizlik bulunuyor. Cephe, önemli mücadelelerden gelen işçileri ve sendika önderlerini parlamentoya taşıdı. Ancak ulusal düzeyde en görünür temsilcileri arasında avukatlar, üniversite profesörleri, meslek sahipleri ve öğrenci hareketi ya da parti aygıtları içinde yetişmiş yöneticiler ağırlıkta. Arjantin işçi sınıfı içindeki ağırlıkları giderek artmasına rağmen güvencesiz ve kayıt dışı çalışanlar, göçmenler, en düşük ücretli sektörlerde çalışan kadınlar ve yerli halkların önderleri çok daha sınırlı bir temsile sahip.
Mesele yalnızca toplumsal bileşim değil, aday listelerinin belirlenmesinde kullanılan yöntemdir. Adaylıklar, mücadelelerin ön saflarında yer alanların kendi temsilcilerini seçmelerine imkân verecek bağımsız sınıf örgütlenmeleri aracılığıyla değil, esas olarak FIT-U partileri arasındaki anlaşmalar ve güç dengeleri üzerinden belirleniyor. Bu nedenle işçi temsilcilerinin varlığı tek başına çelişkiyi çözmüyor: İşten çıkarmalarla mücadele eden bir sendika delegesi, iş uyuşmazlığına önderlik eden bir Garrahan Hastanesi çalışanı ya da topraklarını savunan yerli bir halk önderi, ancak kendisini aday listelerine dâhil eden bir örgütlenme varsa sahip olduğu otoriteyi siyasi temsile dönüştürebilir.
2025 yılında milyonlarca kişi, sandığa gitmeyerek Milei’ye ve Peronizme yönelik tepkisini ortaya koyarken, yalnızca Buenos Aires eyaletinde iki milyondan fazla kişi sandığa gitmedi, FIT-U önceki seçimlere yakın bir oy tabanını korudu. Myriam Bregman’ın kampanyası, çözüme kavuşmamış bir soruyu yeniden gündeme getiriyor: Seçimlerdeki etkiyi ve mücadelelerde kazanılan mevzileri daha geniş bir siyasi örgütlenmeye nasıl dönüştürebiliriz?
FIT-U İçindeki Yanıtlar: Hangi Parti ve Hangi Süreç?
PTS’nin girişimi belirli bir kaygıya yanıt veriyor. Myriam Bregman’a yönelik artan destek yalnızca bir seçim adaylığıyla sınırlı kalmamalı; sola yönelen binlerce işçi ve genç PTS’ye, PO’ya, IS’ye ya da MST’ye katılmak istemiyor. PTS, “Yeni Bir İşçi Sınıfı Partisi Hareketi” inşa etme hedefiyle işyerlerinde, üniversite kampüslerinde ve mahallelerde komiteler oluşturulmasını teşvik ederek bu duruma yanıt verdi. Ancak Haziran 2026’da PTS, PO, Izquierda Socialista ve MST yöneticilerinin katılımıyla gerçekleştirilen FIT-U açık tartışması; nasıl bir örgütlenme kurulacağı, kimlerin bu örgütlenmeye katılabileceği ve siyasi yönelimin nasıl belirleneceği konularında farklılıkları ortaya koydu.
MST, FIT-U’nun ortak bir örgütlenmeye dönüşmesi gerektiğini en açık biçimde savunuyor. Alejandro Bodart, Cephenin “önümüzdeki dönem için yeterli olmadığını” belirterek yalnızca bir seçim cephesi olmaktan çıkıp “ortak bir örgütlenmeye”, “büyük bir işçi partisine” ya da “büyük bir birleşik sol partiye” dönüşmesi gerektiğini savundu. Mevcut partilerin “iç akımlar” veya eğilimler hâline gelebileceğini öne sürdü ve farklılıkların tartışıldığı, eylem söz konusu olduğunda ise çoğunluğun karar verdiği bir yapı önerdi. Sergio García bu görüşü daha ileri taşıdı: İşçi sınıfının ve gençliğin bazı kesimleri “tarihsel Peronist yuvalarını” terk ediyorsa, “onlara dört ya da beş farklı yuva sunamayız.”
İşçi Partisi (PO) de ortak bir parti tartışmasını reddetmiyor. Gabriel Solano, PTS bu meseleyi gündeme getirdiğinde PO’nun açıkça “Evet, tartışalım” yanıtını verdiğini belirtti ve ortak bir devrimci partinin demokratik merkeziyetçilik temelinde işlemesi gerektiğini savundu. Aralarındaki anlaşmazlık, atılacak bir sonraki acil adımın ne olması gerektiği konusunda ortaya çıkıyor. Solano’ya göre İşçi Partisi taktiği tarihsel olarak, işçi sınıfının bir kesiminin ve örgütlerinin siyasi bağımsızlığa yöneldiği koşullarda ortaya çıkmıştı; ancak Arjantin’de bugün böyle bir durum mevcut değil. Solano’ya göre sınıfsal bağımsızlığa yönelik mevcut eğilim bugün FIT-U’da ifadesini buluyor. Bu nedenle önerisi; ortak komiteler, bir Ulusal Meclis ve anlaşmazlıklarla görüş ayrılıklarının “pratikte sınanmasını” sağlayacak ortak mücadele katılımı üzerinden, bu temelde ortak bir partiye doğru ilerlemek.
Izquierda Socialista, yeni destek dalgasını örgütlemek için FIT-U’nun araç olması gerektiğini savunuyor. Mercedes de Mendieta, FIT-U’yu “stratejik bir program etrafında birleşmiş dört devrimci partinin cephesi” olarak tanımladı ve yeni örgütlenme biçimleri karşısında onun önemini küçümsemenin hata olacağını belirtti. Örgüt, ilkesel olarak bir işçi partisi tartışmasını da dışlamıyor. Juan Carlos Giordano farklı olasılıkları birbirinden ayırdı: Sendika bürokrasisinden ve Peronizmden kopan işçi akımlarının beslendiği geniş tabanlı bir parti söz konusu olursa, Brezilya’da PT’nin kuruluşundaki Morenoist deneyimi hatırlatarak IS’nin bunu tartışmaya açık olabileceğini belirtti. Ancak Giordano’ya göre “bu akımlar bugün mevcut değil.” Bu nedenle mevcut koşullarda bağımsızlara açık FIT-U birlik komiteleri öneriyor.
PTS, Bregman’ın etkisini ve oluşturduğu komiteleri temel alarak yeni işçi sınıfının partisi hareketini ileriye taşıyor. Aynı tartışmada Christian Castillo; mücadeleci sendikaları, işyeri temsilciler komitelerini, öğrencileri, grupları ve aktivistleri bir araya getirecek bölgesel koordinasyon komiteleri önerdi. Birleşik cephe örgütleri olarak tasarlanan bu komitelerin “FIT-U’nun ötesine” geçmesi gerektiğini savundu: “Mücadele eden hiçbir yoldaşımızdan FIT-U üyelik kartı istemiyoruz.” Bu öneri, Milei’ye karşı koymak için gerekli özörgütlenmenin parti üyeliğiyle sınırlanamayacağını kabul ediyor.
Farklılıklar, kimlerin katılacağı, hangi haklara sahip olacağı ve siyasi yönelimin nasıl belirleneceği üzerinde yoğunlaşıyor. PTS komitelerindeki sorun, partinin bu komitelere önderlik etmek istemesi değil. Diğer akımlardan işçileri ve aktivistleri harekete katabilmek için onların da bu komitelere katılmasına, alternatif görüşleri savunmasına ve demokratik biçimde karar almasına izin verilmelidir. Aynı durum PO ve IS’nin önerdiği birleşik komiteler için de geçerlidir: Bu komiteler partiler arasındaki anlaşmalara tabi kaldıkları sürece yeterli değildir. Bregman’ın otoritesi, FIT-U’nun yerleşik konumu ve mücadelelerin gücü, katılımcıların kendi siyasi haklarına sahip olduğu bir örgütlenmenin inşasına hizmet edebilir.
İşçi Sınıfının Siyasi Bağımsızlığı İhtiyacı
Troçki, Mart-Temmuz 1938 arasında ABD Sosyalist İşçi Partisi’nin önderleriyle yaptığı görüşmelerde, sendikalara dayanan bir işçi partisi olan İşçi Partisi (Labor Party) sloganının gündeme getirilmesi olasılığını defalarca tartıştı. Bu tartışma, bugünkü Arjantin için değişmez bir formül değildir. Ancak işçi sınıfının somut koşullarından ve eğilimlerinden hareketle sloganları ve örgütsel önerileri belirlemek bakımından yararlı bir yöntemi ortaya koymaktadır.
Lenin, ABD’de bağımsız bir işçi partisi sorununu daha 1912 yılında tartışmıştı. ABD Başkanlık Seçimlerinin Sonuçları ve Önemi (1912) başlıklı yazısında şöyle diyordu: “Amerika ve İngiltere’de egemen olan sözde iki partili sistem, bağımsız bir işçi sınıfı partisinin, yani gerçekten sosyalist bir partinin ortaya çıkmasını engellemenin en güçlü araçlarından biri olmuştur.” Yılda Dört Bin Ruble ve Altı Saatlik İş Günü (1914) başlıklı yazısında ise işçi sınıfının bağımsız örgütlenmesi ihtiyacını bir kez daha vurguluyordu: “Özgür bir geleceğe giden yolun, bağımsız bir işçi sınıfı örgütlenmesinden; eğitimsel, sanayi, kooperatif ve siyasi örgütlenmesinden başka yolu yoktur.”
Troçki, Nisan 1938’de işçi partisi sorununa yeniden dönerek temel bir ayrım ortaya koydu: “İşçi partisi sorunu, devrimci Marksistler açısından hiçbir zaman ilkesel bir sorun olmamıştır. Biz her zaman somut siyasi durumdan ve bu durumun gelişme eğilimlerinden hareket ettik.”
İşçi sınıfının siyasi bağımsızlığı ve devrimci partinin inşası stratejik zorunluluklar iken, bir İşçi Partisi’ne duyulan ihtiyaç yalnızca koşullara bağlı taktiksel bir sorundu. Troçki, 1929 krizinden önce devrimci partinin, işçi sınıfının radikalleşmesiyle birlikte büyüyerek zamanla önderliği ele geçirmesinin hâlâ mümkün görülebildiğini hatırlatıyordu. Bu koşullarda İşçi Partisi için soyut propaganda yürütmeyi haklı bulmuyordu. Ancak 1934 yılında Minneapolis, Toledo ve Batı Yakası’nda yaşanan büyük grevler ve özellikle 1935’te Sanayi Örgütleri Komitesi’nin (CIO) kurulması, bu koşulları köklü biçimde değiştirdi.
Yeni sanayi sendikacılığı, vasıfsız işçiler, göçmenler ve siyah işçiler de dâhil olmak üzere milyonlarca işçiyi örgütledi. Kitlesel grevler ve işgalli grevler Amerikan işçi hareketini dönüştürdü. Troçki’nin belirttiği üzere, 1938’e gelindiğinde Sanayi Örgütleri Kongresi (CIO), yeni ve çok daha mücadeleci bir örgütlenme içinde “yaklaşık üç milyon veya daha fazla” işçiyi bir araya getirmişti. Ancak fabrikalarda ve sendikalarda kısmen kazanılan bu bağımsızlığın siyasi alanda bir karşılığı yoktu: CIO, seçimler bakımından Roosevelt’e ve Demokrat Parti’ye bağımlı kalmayı sürdürüyordu.
Troçki, yeni sendikaların gelişimini kendi siyasi örgütlenmelerine duyulan ihtiyaçla ilişkilendirdi: “ABD’de durum şudur: İşçi sınıfının bir partiye, kendi partisine ihtiyacı var. Bu, siyasi eğitimde atılacak ilk adımdır.” Sendikalar artık siyasi alana müdahale etmeleri gereken bir aşamaya ulaşmıştı: “İşçi sınıfı bir yol ayrımının önünde duruyor. Ya sendikalar dağılacak ya da siyasi eylem için birleşecekler.” Troçki’ye göre kendi partilerini kurma yönündeki propaganda, devrimcilerin icat ettiği soyut bir slogan değildi; işçi hareketinin içinde zaten var olan bir ihtiyaca yanıt veriyordu.
Troçki, “Sendikalarda zaten örgütlenmiş olan işçiler için tek yolun, yasaları ve sınıf mücadelesini etkilemek amacıyla güçlerini birleştirmek” olduğunu savunuyordu. Bu, Roosevelt’e ya da New York’un Cumhuriyetçi belediye başkanı, New Deal destekçisi ve bazı sendika kesimleriyle Amerikan İşçi Partisi’nin desteğini alan Fiorello La Guardia gibi isimlere bağımlılığın sürdürülmesi yerine bağımsız bir siyasi örgütlenmeyi gerektiriyordu. Böyle bir parti, yalnızca adında işçi partisi olabilirdi. Troçki’ye göre partinin siyasi bakımdan bağımsız olması ve işçi sınıfının iktidarını hedeflemesi gerekiyordu: “Devlette iktidarı ele geçirecek emekçi kitlelerin bağımsız bir partisinden yanayız.”

Arjantin’de İşçi Partisi Tartışması
Arjantin’de güçlü sendikalar, işçi sınıfının siyasi bakımdan Peronizme bağımlılığıyla bir arada var oluyordu. Moreno, çıkış noktasını bu çelişkiden aldı. Ona göre bir işçi partisinin kurulması “tarihsel görevlerin en önemlisiydi”: Sınıf olarak Peronizme oy vermiş proletaryanın, “yabancı bir temsil biçimi olarak Peronizmi aşarak kendi siyasi ve sendikal temsilini” oluşturması gerekiyordu.
Moreno, 1954: Peronizm İçin Kilit Bir Yıl başlıklı broşüründe Amerikan deneyiminin mekanik biçimde Arjantin’e aktarılmasına karşı uyarıda bulundu: “Arjantin işçi sınıfının kendisini örgütleyen bir partisi yoktur.” Ancak devletle bütünleşmiş ve siyasi bakımdan Peronizme bağımlı olan Genel Emek Konfederasyonu (CGT), basitçe bir CIO’ya da dönüştürülemezdi. “İşçi Partisi deneyimi ülkemizde mekanik biçimde taklit edilemez.” Buradan bir görevler dizisi ortaya çıkıyordu: “Bir İşçi Partisi kurabilmek için önce sendikaların devletten bağımsızlığını sağlamalıyız. Ancak bunu başarabilmek için de öncelikle sendika aktivistlerinin bağımsız, sendikal ve siyasi örgütlenmesine ihtiyacımız var.” Acil görevler, sendikal muhalefet gruplarının oluşturulması ve işçi öncüsünün siyasi olarak örgütlenmesiydi. İşçi Partisi çağrısı ise propagandif niteliğini koruyordu. Ancak Moreno bu görevler dizisini katı aşamalar olarak görmüyordu: Bir kriz bu görevleri bir araya getirebilir ve “çeşitli sloganların formüle edilmesi arasında çok uzun zaman aralıkları bulunması gerekmezdi.” Bu nedenle aktivistleri “kendi sınıflarının çıkarlarını yansıtan bir program etrafında” birleşmeye ve bu görevleri somut biçimde birleştirmeye çağırıyordu.
Cordobazo, toplumsal güçler dengesini ve devrimcilerin önündeki olanakları köklü biçimde değiştirdi. 29-30 Mayıs 1969’daki işçi ve öğrenci yarı ayaklanması, Concord İşçileri Sendikası (SITRAC) ve Materfer İşçileri Sendikası (SITRAM), Cordoba sınıf mücadelesi hareketi, El Chocón, Petroquímica, Banco Nación, Tucumanazo ve Rosariazo hareketleri ile çok sayıda fabrika çatışmasının ortaya çıktığı bir dönemin başlangıcı oldu. Bu mücadeleler, bürokrasiye meydan okuyabilen ve fabrikalarda belirli ölçüde bağımsızlık kazanabilen yeni bir öncünün ortaya çıktığını gösterdi. Lanusse, seçimler yoluyla rejimden çıkış planı olan Büyük Ulusal Anlaşma’yı (GAN) hazırlarken bu bağımsızlığın yeniden patron partileri içinde erimesini önlemek gerekiyordu. Moreno, seçimlerin işçi hareketini “çeşitli patron partilerinin içine hapsetmeyi” ve böylece Cordobazo’dan bu yana kazanılmış “siyasi bağımsızlık alanını” yitirmesine yol açmayı amaçladığı konusunda uyarıda bulundu. Buna karşılık, “fabrikalarda patronlara ve bürokrasiye karşı sınıfsal alternatifler nasıl ortaya çıkıyorsa”, siyasi ve seçim alanında da “işçi ve sosyalist bir alternatifin” ortaya çıkmasını önerdi.
Moreno, daha geniş bir parti yaratmanın soyut ihtiyacından değil, zaten var olan bir öncüden ve fabrikalarda kazanılmış kısmi bağımsızlığın siyasi düzeyde genelleştirilmesi ihtiyacından hareket etti. PSA[1], 21 Haziran 1972’de yayımlanan Avanzada Socialista dergisinin 17. sayısında yer alan “Yasal Statümüz Var: Bunu Bir İşçi ve Sosyalist Cephenin Hizmetine Sunuyoruz” başlıklı yazısında, seçimlere katılma ve aday çıkarma yönündeki yasal statüsünü bu önerinin hizmetine sundu. “İki Cordobazo’nun, Chocón’un, Petroquímica’nın, Sitrac-Sitram’ın, Banco Nación’un, Tucumanazo ve Rosariazo’nun kahraman aktivistlerine” seslenerek şöyle diyordu: “İşte seçimlere katılma hakkımız! Bunu ‘yalnızca kendimize ait’ olarak kullanmak istemiyoruz.” Öneri, bu hakkı “Büyük İşçi ve Sosyalist Anlaşma”nın hizmetine sunmaktı. İşçi ve Sosyalist Cephe, devrimci partinin kazandığı bir mevziyi, yani yasal statüsünü, sınıf mücadelesinin yükselişi içinden doğan önderlerin siyasi alana doğrudan müdahale edebileceği bir araca dönüştürmeyi amaçlıyordu.
Sosyalist İşçi Partisi (Partido Socialista de los Trabajadores – PST), bağımsız bir işçi partisine duyulan ihtiyaç tartışmasını 11 Mart ve 23 Eylül 1973 başkanlık seçimlerine taşıdı. Mart ayında Coral-Nora Ciapponi ikilisini aday gösterdi; Eylül ayında ise yasal statüsünü ortak bir işçi adaylığı için kullanıma sundu ve Agustín Tosco ile Armando Jaime’nin aday listesinin başında yer almasını önerdi. Her ikisi de bu öneriyi reddedince Coral ve José Francisco Páez’i aday gösterdi. Böylece partinin seçimlere katılma hakkı, diğer sol akımları ve sınıf bilincine sahip kesimleri bir araya getirecek ortak bir kampanyanın önünü açmak için kullanılabilirdi.
PST, Avanzada Socialista dergisinin Eylül 1973 tarihli 75. sayısında bu açıklığın amaçlarını şöyle ifade ediyordu:
“Şimdi de aynısını yapacağız: Partimizin aday listesini sunmasını sağlayan yasal olanak yalnızca bize ait değildir; Cordobazo’dan bu yana rejimi sarsan kitlesel seferberliğin bir kazanımıdır ve bu nedenle sınıf bilincine sahip hareket ve bir parçası olduğumuz sol tarafından akıllıca kullanılmalıdır. Coral-Páez’in alacağı oylar nasıl kişisel olarak onlara ya da partimize ait değilse, bu oyları kazanmak için gerekli siyasi ve teknik araçlar da bütün devrimci solun ortak mirası olmalıdır.
Sınıf bilincine sahip bütün devrimci ve sol örgütleri, şahsiyetleri ve önderleri; kamuya açık toplantıları, radyo ve televizyonu, nihayetinde de bütün eğilimlerin konuşmacılarının yer alacağı büyük bir merkezi mitingi kullanarak bir seçim kampanyası planlamak üzere birleşik bir komite kurmaya çağırıyoruz. Amacımız solu birleştirmek ve Coral-Páez’in savunduğu sınıf mücadelesi, anti-emperyalizm ve sosyalizm bayraklarını kamuoyuna taşımaktır. Her durumda partimiz bu bayrakları yükseltmeye devam edecektir.”
Moreno, 1974 tarihli Skandal Niteliğinde Bir Belge başlıklı çalışmasında bu müdahaleyi “partimizin gelişiminde ve büyümesinde kilit bir unsur; bizim için niteliksel bir sıçrama” olarak tanımladı. Çünkü bu girişim, devrimci programı çok daha geniş kesimlerin deneyimiyle buluşturmuştu.
Moreno, Cordobazo’yu değişmez bir formüle de dönüştürmedi. 1983 tarihli Arjantin: Zafer Kazanmış Bir Demokratik Devrim adlı çalışmasının “Nasıl Bir Parti İstiyoruz?” bölümünde şöyle diyordu: “Bu seçim döneminde kitleler üzerinde belirli bir etkiye sahip bir İşçi Partisi’nin ortaya çıkma olasılığını geçmişte görmedik, bugün de görmüyoruz.” Cordobazo’dan doğan öncü artık aynı ağırlığı taşımıyordu. Bu nedenle slogan yeniden propagandif bir nitelik kazanmıştı: “İşçi sınıfının hükümete gelebilmek için kendi partisine ihtiyacı var”; ancak “sınıfsal bağımsızlığa ve iktidara yönelik kaçınılmaz eğilimin hangi kanallardan ifade bulacağını bilmiyoruz.”
Bugün Köprüyü Nereden Kuracağız?
İşçi Partisi deneyimi, siyasi görevlerin sınıfın nasıl örgütlendiğine ve hangi eğilimleri taşıdığına bağlı olduğunu gösteriyor. Arjantin’de milyonlarca işçiyi örgütleyen sanayi işçi federasyonu CIO’nun gelişimine benzer bir örgütsel sıçrama yaşanmadı. İşçi sınıfı çok daha parçalı görünüyor: Kayıtlı ve kayıt dışı çalışanlar, sendikalı ve güvencesiz işçiler, sanayi ve hizmet sektörü çalışanları, platform işçileri, işsizler ve göçmenler arasında bölünmüş durumda. Büyük işçi yoğunlaşmaları, güçlü sendikalar, işyeri komiteleri ve temsilci kurulları varlığını sürdürüyor. Sorun, bu mücadeleleri ve kısmi örgütlenme biçimlerini işçilerin kendi bağımsız siyasi gündemi etrafında nasıl bir araya getireceğimizdir.
Son dönemdeki kitlesel seferberlikler ve çatışmalar; işçileri, öğrencileri, kadınları, emeklileri, gençleri ve işçi sınıfının farklı kesimlerini bir araya getirdi. 23 Nisan 2024’te düzenlenen üniversite yürüyüşüne yüz binlerce kişi katıldı. Buenos Aires Üniversitesi (UBA), ülke genelindeki katılımın bir milyonu aştığını tahmin etti; ancak diğer sayımlar daha düşük rakamlar ortaya koydu. 2 Ekim 2024’te düzenlenen bir başka seferberlikte de yüz binlerce kişi bir araya geldi. 2025 yılında 24 Mart’ta, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nde ve 1 Şubat 2025’te düzenlenen Faşizm Karşıtı ve Irkçılık Karşıtı Onur Federal Yürüyüşü’nde büyük kitlesel eylemler gerçekleştirildi. Bunlara emeklilerin gösterileri, Garrahan Hastanesi’ndeki ve sağlık sektöründeki mücadeleler, işten çıkarmalara ve emek reformuna karşı protestolar ile yerli halkların ve çevre hareketlerinin mücadeleleri eklendi.
Bu kitlesel katılım henüz istikrarlı, bağımsız örgütlenme ve temsil biçimlerine dönüşmedi. FIT-U seçimlerdeki ağırlığını koruyor; ancak mücadeleci kesimlerle bağları sınırlı kalıyor. Bu kesimlerin, bağımsız bir siyasi yönelimi tartışabilecekleri ve karara bağlayabilecekleri ortak alanlarda bir araya getirilmesi gerekiyor.
Dipnot
[1] Juan Carlos Coral önderliğindeki Arjantin Sosyalist Partisi (PSA), Devrimci İşçi Partisi–La Verdad (PRT-La Verdad) ile birlikte 1972’nin sonlarında resmen kurulan PST’nin oluşumuna öncülük etmiştir.





