Kasım 2025’te Bolivya’da göreve gelen Devlet Başkanı Rodrigo Paz Pereira, iktidarının en derin siyasal ve toplumsal kriziyle karşı karşıya. Ülke genelinde büyüyen grevler ve yol kapatma eylemleri Bolivya’yı neredeyse tamamen durma noktasına getirdi.
Lena Souza / 18 Mayıs 2026
Rodrigo Paz Hükümeti Neoliberal Önlemler ve Emperyalizme Teslimiyet Paketini Devreye Soktu
Göreve gelişinin üzerinden yalnızca altı ay geçmişken, Rodrigo Paz hükümeti Bolivya’da sert bir siyasal ve ekonomik yön değişikliğini hayata geçirdi. Yaklaşık yirmi yıllık sözde “sol” yönetimlerin sona ermesinin ardından hükümet, bu adımları “iflas etmiş bir devlet” devraldığı iddiasıyla meşrulaştırmaya çalıştı. Ancak sokakları dolduran emekçiler ve halk kesimleri, hükümetin ekonomi programının ulusal egemenliği aşındırdığını; aşırı serbest piyasa politikalarının, özelleştirmelerin ve uluslararası mali sermayeye tam bağımlılığın önünü açtığını ifade ediyor.
Önlemler
Halkın öfkesi, ağır yapısal reformların uygulanması ve duyurulmasının ardından patlak verdi:
- Yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması: Bu karar, dizel ve benzin fiyatlarının anında fırlamasına yol açtı.
- Kalitesiz ve kirli yakıt ithalatı: Kamyon şoförleri, düşük kaliteli yakıtın araç motorlarında büyük hasarlara neden olduğunu belirtti.
- Enflasyon krizi ve döviz kıtlığı: Dolar eksikliği yıllık enflasyonu yüzde 14’e çıkardı; bu oran son 40 yılın en yüksek seviyesi oldu.
- Tartışmalı Toprak Yasası (1720 Sayılı Yasa): Komünal toprakların ve küçük tarım arazilerinin banka teminatı olarak kullanılmasına izin verilmesi, toprakların bankerler ve büyük toprak sahiplerinin eline geçeceği korkusunu büyüttü.
- Anayasa reformu planları: Yabancı özel yatırımları önceleyen ve mevcut mevzuatı gevşetmeyi amaçlayan anayasa değişiklikleri resmen gündeme getirildi.
Ayaklanma Ülke Geneline Yayılıyor, Rodrigo Paz’ın Derhal İstifası İsteniyor
İsyan, sokakta birleşen çok sayıda toplumsal kesimi kapsıyor. Başlangıçta ekonomik taleplerle başlayan hareket, giderek Rodrigo Paz’ın derhal istifasını talep eden ortak bir mücadeleye dönüştü:
- Bolivian Workers’ Confederation (COB): Devalüasyon karşısında gerçek ücret artışı talebiyle süresiz genel grev ilan etti.
- Köylü ve Yerli Sendikaları: “Túpac Katari” Federasyonu Altiplano bölgesinde tam yol blokajı sürdürüyor. Amazon bölgesinden gelen köylüler başkente ulaşmak için 24 gün boyunca yürüdü.
- Red Ponchos: Omasuyos bölgesinin tarihsel Aymara yerli hareketi, süresiz yol kapatma eylemleri, stratejik kuşatmalar ve Altiplano’da sert direnişlerle kitlesel seferberliğe katıldı; özellikle El Alto ve La Paz girişlerinde mücadeleyi yoğunlaştırdı.
- Madenciler ve Öğretmenler: Binlerce madenci La Paz merkezinde yürüyüş düzenlerken, öğretmenler bütçe artışı talebiyle eğitimi durdurdu.
- Hükümet merkezine yürüyüşler: Halk örgütlenmeleri Oruro kentinden başkenti kuşatmak üzere yürüyüşe geçti.
Hükümetin Yanıtı: Baskı, Şiddet ve Medya Karartması
Altiplano’daki topluluk radyoları ile alternatif medya platformu La Raíz tarafından aktarılan bilgilere göre devlet güçleri, halk hareketine karşı adeta savaş mantığıyla hareket ediyor:
- Askeri yığınak: Yol blokajlarını dağıtmak için 3.500’den fazla asker ve çevik kuvvet polisi sevk edildi.
- Kimyasal gaz kullanımı: Güvenlik güçleri güney La Paz ve Río Seco (El Alto) gibi kritik noktalarda yoğun biber gazı ve göz yaşartıcı gaz kullandı.
- Kriminalizasyon ve ölümler: İnsan hakları örgütleri, Ombudsmanlık Ofisi ve sahadaki topluluk muhabirleri, son müdahalelerde en az 4 kişinin öldüğünü ve 57 sivilin gözaltına alındığını bildiriyor. Taban örgütlerine göre, Taraco bölgesinden bir Mallku’nun (yerli otorite) barikatların kaldırılması operasyonları sırasında vurularak öldürüldüğü belirtiliyor.
- Sansür ve medya karartması: Alternatif medya kuruluşları, geleneksel televizyon ağlarının protestoları kriminalize ettiğini ve fiili bir medya ablukası uyguladığını belirtiyor. Bu nedenle topluluklar yaşanan çatışmaların gerçek yüzünü duyurmak için dijital halk yayınlarına yöneliyor.
- Hukuki baskı: Devlet Başkanı Rodrigo Paz, yolları kapatan ya da kamu mülküne zarar veren protestocuların “hapse atılacağını” ilan ederek eylemleri “demokrasiyi istikrarsızlaştırmaya yönelik suç girişimi” olarak nitelendirdi.
Güncel Durum
17 Mayıs 2026 itibarıyla Bolivya son derece kritik ve gerilim dolu saatlerden geçiyor:
- İnsani koridor ve geri çekilme: Protestocuların taşlar ve el yapımı patlayıcılarla direndiği sert çatışmaların ardından hükümet ordunun kısmi geri çekilmesini emretti. Güvenlik güçleri, tıbbi oksijen ve gıda girişini sağlamak için koridor açmaya çalışıyor.
- Ağır kıtlık: La Paz ve El Alto kentlerinde yol blokajları nedeniyle yakıt, temel gıda maddeleri ve tıbbi malzeme sıkıntısı yaşanıyor.
- Kara sınırlarının kapanması: Ülke içi ulaşım ile Peru ve Şili yönündeki geçişler tamamen durmuş durumda.
- Koşullu diyalog çağrısı: Krizin baskısıyla hükümet, tartışmalı Toprak Yasası’nın geri çekilmesini imzaladı ve COB ile acil bir “üretim diyaloğu” çağrısı yaptı. Ancak sendikal tabanlar ile yerli hareketler, ekonomik krizin temel nedenleri çözülmeden ya da Rodrigo Paz başkanlık sarayından ayrılmadan mücadeleyi geri çekmeyeceklerini ilan ediyor.
Yazının İngilizcesini okumak için tıklayınız.
