İş Bırakma Eylemi, Uygulama İşçilerinin Güvencesiz Çalışmanın Sona Ermesini İstediğini ve Yolun Mücadeleden Geçtiğini Gösteriyor
Brezilya’da binlerce uygulama kuryesi ve şoförü, düşük ücretlere, güvencesiz çalışma koşullarına ve platform şirketlerinin sömürüsüne karşı bir günlük greve çıktı.
1 Eylül’de gerçekleşen “Breque dos Apps” (Uygulama Freni) grevi, 1,8 milyona ulaşan uygulama çalışanlarının yıllardır süren taleplerini yeniden gündeme taşıdı.
“Platformlar milyonlarca real kâr ederken, işçiler riski ve masrafların faturasını üstleniyor.”
Kuryeler; asgari ücret ve kilometre başına ek ödemelerde artışlar ile güvenceli çalışma koşulları talep ediyor.
Türkiye’den de dayanışma mesajı geldi. TEHİS’li motokuryeler, Brezilyalı meslektaşlarına gönderdikleri mesajda, aynı zorlu koşullar altında mücadele ettiklerini belirterek grevle dayanışma içinde olduklarını ifade etti.
CSP-Conlutas / 02 Eylül 2026
Uygulama Kurye ve Şoförlerinin Genel İş Bırakma Eylemi (Breque Geral dos Apps), salı günü (1 Eylül 2026) gerçekleştirilen eylem, kuryelerin platformlardan ve işçilerin çıkarlarını savunacak bir yasayı hâlâ oluşturmakta zorlanan hükümetten duyduğu memnuniyetsizliği açıkça ortaya koyuyor.
Brezilya’da hiç bu kadar çok insan “kurye” olarak çalışmamıştı. Platformlarda kayıtlı 450 bin kurye bulunuyor; teslimat yapan veya insan taşıyan şoförleri de hesaba kattığımızda bu sayı 1,8 milyona ulaşıyor.
Bu işçi kitlesi, ailelerinin geçimini sağlayan anneler ve babalar, yıllardır daha iyi ücret ve çalışma koşulları talep ediyor. Ancak şimdiye kadar aldıkları, güvencesiz çalışmayı yasallaştıran fikirlerden ibaret oldu. Bunların başında Lula’nın ekibi tarafından hazırlanan ve Centrão ile müzakere edilen “PL 152 Yasası” geliyor.
Bunun yanı sıra STF (Federal Yüksek Mahkeme), bir kez daha işçilerin ihtiyaçlarına sırt çevirmeyi tercih etti ve geçen hafta, kuryeler ile platformlar arasındaki istihdam ilişkisine karar verecek olan davanın görülmesini erteledi.
“Uberleşme” konusunda ve Uber, iFood, 99 vb. şirketlerin hizmeti gerçekleştiren çalışanlara karşı iş hukuku kapsamındaki sorumluluklarının bulunup bulunmadığına ilişkin karar için henüz yeni bir tarih belirlenmiş değil. Bu durum açıkça ortada olmasına rağmen platform sahipleri bu ilişkileri inkâr ediyor.
Şirketlerin kötü niyeti iş bırakma eylemi sırasında da açıkça görüldü. Örneğin Keeta, Breque dos Apps sırasında sipariş kabul ederek greve katılmayan kuryelere sefer başına 9 real (1 Brezilya Reali (BRL) yaklaşık 9,5 TL’dir.) daha fazla ödeme teklif etti.
Binlerce işçinin yaşadığı zorlukları kendi çıkarları için kullanmaya dayanan bu strateji, platformlarla işçiler arasındaki ilişkilerin ne kadar eşitsiz olduğunu ve sokaklarda hayatlarını riske atan çalışanların hâlâ herhangi bir korumadan yoksun bulunduğunu gözler önüne seriyor.
Tam Destek
Bu nedenle CSP-Conlutas, uygulama üzerinden çalışan kuryelerin mobilizasyonlarını ve Lula hükümeti üzerinde baskı kurulması gereğini destekliyor. Talep, asgari 10 real ücret ve aşan her kilometre için 2,50 real ek ödeme sağlayacak bir Geçici Tedbir Kararnamesi’nin (MP) çıkarılmasıdır.
Salı günkü mobilizasyonların merkezinde yer alan talepler, SUS’un (Birleşik Sağlık Sistemi) acil servislerini trafik kazalarına yüksek düzeyde maruz kalmaları nedeniyle dolduran bu işçi kitlesi için onurlu bir yaşam mücadelesini başlatmak açısından önemli bir ilk adımdır.
CSP-Conlutas sendika aktivisti Renata França şöyle diyor:
“Kuryelerin gerçekliğinin vahşi bir sömürü olduğunu biliyoruz. Her gün yollara çıkıyorlar ve benzinin, bakım masraflarının ve cep telefonunun giderlerini karşılamak zorunda kalıyorlar.”
“Platformlar milyonlarca real kâr ederken, işçiler riski ve masrafların faturasını üstleniyor. Lula hükümeti işçileri oyalamayı bırakmalı ve sektörün taleplerini karşılayacak bir Geçici Tedbir Kararnamesi çıkarmalıdır. Ya patronların ve düzenin yanındalar ya da kuryelerin yanında.”
Türkiye’den Dayanışma Mesajı
Brezilya’da uygulama üzerinden çalışan kuryelerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, taban ücret güvencesi sağlanması ve Uber Eats ile 99 gibi platformların baskılarına karşı haklarının güvence altına alınması talebiyle 1 Eylül’de gerçekleştirdiği “Breque dos Apps” (Uygulama Freni) grevine Türkiye’deki meslektaşlarından destek geldi.
Türkiye’deki Turizm, Eğlence ve Hizmet İşçileri Sendikası – TEHİS’li motokuryeler yayınladıkları videolu mesajda, aynı zorlu çalışma ve yaşam koşulları altında mücadele verdiklerini belirterek Brezilyalı emekçilerin taleplerini paylaştıklarını ifade etti. Uluslararası işçi dayanışmasının önemine dikkat çekilen açıklamada, Brezilyalı kuryelerin hak arama mücadelesinin yanında olunduğu ve bu mücadelenin ortak bir emek kavgası olduğu vurgulandı.
Yazının Portekizcesini okumak için tıklayınız. | CSP-Conlutas web sitesi
