Anasayfa / Emek / Bir Siparişin Bedeli, Bir İşçinin Hayatı Olamaz!

Bir Siparişin Bedeli, Bir İşçinin Hayatı Olamaz!

Bir Siparişin Bedeli, Bir İşçinin Hayatı Olamaz!

İşçinin emeğinin rakamlara indirgenmesine karşı çıkmak, bütün işçi sınıfının yaşamı ve geleceği açısından önemlidir.

İşçinin emeği ucuz değildir. İşçinin canı maliyet hesabına sığmaz. İnsanca çalışma ve örgütlenme hakkı bir lütuf değil, haktır.

İşçinin kurtuluşu, tek başına daha hızlı çalışmasında ya da daha hızlı sipariş yetiştirmesinde değil; haklarını bilmesinde, yan yana gelmesinde ve örgütlü mücadelesindedir.

Bir Kurye Mektubu / 10 Ekim 2026

Marksizm Şimdi! 1. Sayı Duyuru - Geniş

Kuryeler zamana karşı değil, güvencesizliğe karşı mücadele ediyor.

Bir sipariş veriliyor. Ekranda birkaç saniye içinde hazırlanıyor, yola çıkıyor, teslimat süresi hesaplanıyor. Müşteri siparişinin kapısına ulaşmasını bekliyor. Şirket, hizmetin hızını ve verimliliğini ölçüyor.

Peki, o siparişi taşıyan işçinin hikâyesini kim soruyor?

Kaç saat çalıştı?

Yakıtını hangi parayla aldı?

Motosikletinin bakımını nasıl karşılıyor?

Gün boyunca kaç kilometre yol yapıyor?

Daha fazla paket yetiştirmek uğruna hangi riskleri göze almak zorunda kalıyor?

Ay sonunda elinde, bütün masraflar çıktıktan sonra ne kalıyor?

İşte çalışma hayatının görünmeyen gerçeklerinden biri burada karşımıza çıkıyor: Herkes siparişin zamanında ulaşmasını istiyor, ama o siparişin arkasındaki emeğin bedelini yeterince konuşmuyor.

Batman’da Fiyuu kuryelerinin çalışma koşullarına tepki göstererek kontak kapattığına ilişkin haberler, bu nedenle yalnızca bir sektörün gündemi değildir. Bu gelişme, dijitalleşen çalışma hayatında büyüyen ücret, güvence ve insan onuru sorunlarının da bir parçasıdır.

Kuryelerin itirazını anlamak için yalnızca teslimat rakamlarına değil, o rakamların arkasındaki insanlara bakmak gerekiyor.

Dijitalleşen Sömürü, Değişmeyen Gerçek

Teknoloji gelişiyor. Siparişler uygulamalar üzerinden veriliyor, iş dağılımı dijital sistemlerle yapılıyor, performans rakamlarla ölçülüyor. Ancak teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, bir gerçek değişmiyor: Bütün bu hizmetlerin arkasında insan emeği var.

Bir uygulama kendi başına paket taşımıyor. Bir algoritma trafikte motosiklet kullanmıyor. Bir ekran, yağmurda, soğukta ya da yoğun trafikte çalışan işçinin yorgunluğunu yaşamıyor.

Bütün Yükü Omuzlayan Yine Emekçi.

Üstelik kurye, yalnızca çalıştığı saatlerin karşılığını düşünmek zorunda değil. Yakıt, bakım, lastik, ekipman ve aracın yıpranması gibi giderlerle de uğraşıyor. Kazancın nasıl hesaplandığı, paket başına ücretin ne olduğu ve çalışma koşullarının hangi ölçütlerle belirlendiği bu nedenle yaşamsal önem taşıyor.

Eğer işçinin taşıdığı paket sayısı artıyor, masrafları yükseliyor ve kazancı aynı ölçüde artmıyorsa burada ciddi bir sorun vardır. İşçinin daha çok çalışması her zaman daha iyi yaşaması anlamına gelmiyorsa, o çalışma düzenini sorgulamak gerekir. Çünkü mesele yalnızca kaç paket teslim edildiği değildir. Asıl mesele, bu emeğin karşılığının adil biçimde verilip verilmediğidir.

Kontak Kapatmak Da Bir Söz Söyleme Biçimidir

Bir kurye kontak kapattığında yalnızca motosikletini durdurmaz. Aynı zamanda kendisini görünmez kılan çalışma düzenine karşı sesini yükseltir. Gündelik hayatın akışı içinde kuryelerin emeği çoğu zaman fark edilmez. Sipariş geldiğinde hizmet beklenir, gecikme yaşandığında tepki gösterilir. Fakat o hizmeti sağlayan işçinin çalışma koşulları çoğunlukla gündemin dışında kalır. Oysa işçi üretimin ve hizmetin merkezindedir. Onun emeği olmadan sistem işlemez.

Bir araya gelerek taleplerini dile getiren kuryeler, tam da bu gerçeği hatırlatıyor. Çalışanlar yalnızca ücretlerini değil, çalışma koşullarını etkileyen kararlar karşısında söz sahibi olmayı da istiyor.

Ücretlendirme sistemi açık olmalı. İşçiler neye göre, ne kadar ödeme alacaklarını bilmeli. Hakediş hesaplamaları denetlenebilir olmalı. İşten çıkarma ve yaptırım süreçlerinde çalışanların hakları korunmalı. Bunlar ayrıcalık değil, insanca çalışma yaşamının temel koşullarıdır.

Bugün kuryelerin karşısına çıkan sorunları yalnızca bireysel çabayla çözmesini beklemek, sorumluluğu işçinin omuzlarına bırakmaktır. Çalışma düzeninin adil olması için şirketlerin sorumluluğu, kamunun denetim görevi ve işçilerin örgütlenme hakkı birlikte ele alınmalıdır.

Kuryeler Trafikte Yalnızca Paket Değil, Geçim Derdini De Taşır

Kurye emeğinin en ağır yanlarından biri de trafik riskidir. Her teslimatın arkasında bir yolculuk vardır. Her yolculukta dikkat, zaman ve güvenlik ihtiyacı bulunur. Trafik koşulları, hava durumu ve diğer sürücülerin davranışları zaten risk yaratırken, zaman baskısı bu risklerin daha da ağırlaşmasına neden olabilir. Bu nedenle güvenli çalışma koşulları, kurye emeğinin ayrılmaz bir parçası olarak görülmelidir.

Ekim ayının ilk günlerinde Edremit’te 17 yaşındaki Umut Ayan’ın ve Alanya’da kurye olarak çalıştığı bildirilen üniversite öğrencisi Tayfun’un yaşamını yitirdiği kazalar kamuoyuna yansıdı. Bu olayların çalışma koşullarıyla bağlantısı her biri için ayrı ayrı araştırılmalıdır. Bir trafik kazasının iş kazası sayılıp sayılmayacağı, olayın somut koşulları ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Ancak bu ölümlerin ardından sorulması gereken sorular açıktır:

  • Gençler neden eğitimlerinin yanında çalışmak zorunda kalıyor?
  • Geçim sıkıntısı, öğrencileri hangi çalışma koşullarına itiyor?
  • Çalışanların güvenliği için hangi önlemler alınıyor?
  • Teslimat süreleri ve ücretlendirme sistemleri, çalışanların güvenliğini gözetiyor mu?

Özellikle 18 yaşından küçük çalışanlar söz konusu olduğunda yaşa uygun çalışma koşulları, eğitim hakkı ve güvenlik daha da önemli hâle gelir. Umut Ayan’ın çalışma koşullarına ilişkin iddialar da bu çerçevede açıklığa kavuşturulmalıdır.

Bir gencin yaşamını yitirmesinin ardından yalnızca üzüntü belirtmek yeterli değildir. Benzer olayların yaşanmaması için çalışma koşulları, denetim mekanizmaları ve iş güvenliği önlemleri de sorgulanmalıdır.

Hiçbir teslimat hedefi insan hayatından daha önemli değildir!

Güvencesizlik Bireysel Değil, Toplumsal Bir Sorundur

Bugün pek çok çalışan, gelirini koruyabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalıyor. Kimi işçiler prim hedefleriyle, kimi performans puanlarıyla, kimi günlük kazanç hesabıyla karşı karşıya. Kurye emeğinde de benzer bir tehlike bulunuyor: Çalışanın geliri, taşıdığı işin miktarına ve çalışma temposuna sıkıştığında güvenliğin ve dinlenmenin geri plana itilmesi riski doğuyor.

İşçi yalnızca emeğini değil, çoğu zaman kendi çalışma aracını ve bunun giderlerini de üstleniyor. Buna karşılık gelir güvencesi ve karar süreçlerine katılım konusunda yeterli güvenceye sahip olmayabiliyor. Bu tabloyu değiştirmek için kuryelerin haklarını konuşmak gerekiyor.

Adil ve şeffaf ücretlendirme, sosyal güvence, güvenli çalışma koşulları, dinlenme hakkı ve etkili denetim vazgeçilmezdir. Çalışanların örgütlenebilmesi, ortak taleplerini ifade edebilmesi ve haklarını birlikte savunabilmesi de bu mücadelenin temel parçalarıdır.

Çünkü tek başına kalan işçi, karşılaştığı her sorunu kendi başına çözmeye zorlanır. Örgütlü işçiler ise ortak sorunlarını görünür kılabilir, taleplerini birlikte savunabilir ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi için güç oluşturabilir.

Kuryelerin mücadelesi bu açıdan bütün emekçileri ilgilendiriyor. Bugün bir uygulamanın çalışanı olan işçinin karşılaştığı sorunlar, yarın başka sektörlerde çalışanların da karşısına farklı biçimlerde çıkabilir.

İşçinin emeğinin rakamlara indirgenmesine karşı çıkmak, bütün işçi sınıfının yaşamı ve geleceği açısından önemlidir.

İşçinin Hayatı Bir Maliyet Kalemi Değildir

Bir şirket için hız, verimlilik ve teslimat sayısı önemli olabilir. Ancak çalışma hayatı yalnızca bu ölçütlerle değerlendirilemez. Bir insanın kaç paket taşıdığı kadar, o emeğin karşılığında nasıl yaşadığı da önemlidir. Bir hizmetin ne kadar hızlı sunulduğu kadar, o hizmeti sağlayanların hangi koşullarda çalıştığı da önemlidir. Teknoloji insanın hayatını kolaylaştırmalı; işçinin hayatını daha güvencesiz hâle getirmemelidir.

Kuryelerin itirazı bu nedenle dikkate alınmalıdır. Talepleri dinlenmeli, ücretlendirme uygulamaları açıklığa kavuşturulmalı, çalışanların hakları korunmalı ve güvenli çalışma koşulları sağlanmalıdır.

Bu mesele yalnızca kuryelerin değil, emeğiyle yaşayan herkesin meselesidir. Çünkü işçi sınıfının karşı karşıya olduğu sorunlar farklı iş kollarında farklı biçimler alabilir; ancak adil ücret, güvence, insanca yaşam ve örgütlenme ihtiyacı ortaktır.

Bugün kuryelerin sesini duymak, yarının daha güvenli ve adil çalışma hayatı için de sorumluluk almaktır. Bir sipariş kapıya ulaşabilir. Bir uygulama teslimatı tamamlandı olarak işaretleyebilir. Ekrandaki rakamlar değişebilir. Ama hiçbir rakam bir insanın hayatından daha değerli değildir.

İşçinin emeği ucuz değildir. İşçinin canı maliyet hesabına sığmaz. İnsanca çalışma ve örgütlenme hakkı bir lütuf değil, haktır.

İşçinin kurtuluşu, tek başına daha hızlı çalışmasında ya da daha hızlı sipariş yetiştirmesinde değil; haklarını bilmesinde, yan yana gelmesinde ve örgütlü mücadelesindedir.

Bir Siparişin Bedeli, Bir İşçinin Hayatı Olamaz!

Etiketlendi: